Wymiana matki w ulu

WYMIANA MATKI W ULU

 

Każdy pszczelarz, także początkujący, powinien wiedzieć, że od jakości matki  pszczelej zależy szybki rozwój rodziny pszczelej i doprowadzenie jej do dużej siły na pożytki wiosenne. W naszym klimacie ma to szczególne znaczenie, ponieważ główne pożytki przypadają na miesiąc maj i czerwiec. Na te miesiące rodziny powinny być bardzo silne i zdrowe. W swojej praktyce pszczelarskiej stosuję zasadę wymiany matek w pasiece w ilości 50% populacji matek. Okresem wymiany jest miesiąc czerwiec .Najczęściej po pierwszych wiosennych zbiorach miodu poddaję rodzinom młodą, zapłodnioną matkę. Poddanie młodej matki jest zabiegiem przeciw rojowym , a  dobrze przeprowadzony, nie tylko nie obniża zbioru miodu, lecz może wpłynąć na jego zwiększenie. Po poddaniu młodej matki pszczoły przez cały okres pożytku znajdują się w nastroju pracy. Skąd jednak pozyskać młode matki, zapłodnione już w miesiącu czerwcu? Możemy zakupić je z hodowli pszczelarskich, bądź prowadzić hodowlę matek na własny użytek. Początkującym pszczelarzom proponuję zakup unasiennionych matek pszczelich z hodowlanych pasiek pszczelich. Tu może jednak pojawić się problem poddania młodej matki rodzinie pszczelej, jej przyjęcia i zaakceptowania przez rodzinę. Przy matkach sztucznie unasiennionych zabieg ten wymaga szczególnej staranności i dokładności.
Ja prowadzę hodowlę matek pszczelich na własny użytek. Do hodowli pobieram jednodniowe larwy z rodziny, która w minionym sezonie dała najwięcej miodu oraz larwy także z innych kilku linii danej rasy. Taki układ zapewnia możliwość wychowu matek, u których zajdzie zjawisko heterozji, czyli wigoru powodującego dobry rozwój i zwiększoną wielokrotnie miodność od przeciętnej rodziny pszczelej. Hodowlę rozpoczynam w drugiej dekadzie maja w ten sposób, aby pozyskać młode matki nieunasiennione pod koniec maja i w pierwszych dniach czerwca. Przygotowuję także wybraną rodzinę pszczelą do wychowu zwiększonej ilości trutni gotowych do rozrodu na okres lotów godowych młodych matek. Większą ostrożność należy zachować w poddawaniu rodzinie pszczelej matek unasiennionych sztucznie przez inseminację. Matki te pomimo unasiennienia mają naturalną skłonność do odbywania lotów godowych. Wylatując z ula może więc ona zaginąć. Zapobiegamy temu dając na wylotek kratę odgrodową.

 

Matka podczas kopulacji z trutniem.

 Jak wprowadzamy nową odmianę, rasę pszczół do rodziny pszczelej, to należy zachować szczególną ostrożność i zastosować najbardziej bezpieczny sposób poddania takiej matki. Czynimy to także jeżeli poddajemy rodzinie matki sztucznie unasiennione. Pamiętać należy, że podstawowym czynnikiem przyjęcia matki pszczelej jest jej jakość. Podstawowym miernikiem jakości matki jest jej masa ciała bezpośrednio po wygryzieniu. Co najmniej 200 mg. Nowo poddana matka powinna być lepszej, bądź co najmniej tej samej jakości co matka zabrana z rodziny pszczelej.
Najlepszą porą dnia do wymiany matek są godziny przedwieczorne (spada aktywność). Najbezpieczniejszym sposobem poddania matki unasiennionej sztucznie jest izolacja jej na plastrze z czerwiem krytym, przy pomocy izolatora wykonanego z siatki o takich wymiarach oczek (2-3 mm), które uniemożliwiają przedostanie się do niej pszczół. Z odizolowanego czerwiu krytego wylęgają się młode pszczoły tworząc świtę matki. Na tym plastrze matka rozpoczyna czerwienie. Można wówczas zdjąć izolator i wstawić ten plaster wraz z matką rodzinie.
Matki poddawać możemy także innymi sposobami, np.: przez wylot, w górnym korpusie ula, przez sterroryzowanie pszczół, w klateczce przesiąkniętej zapachem zabranej z ula matki, do odkładów pszczelich, przez oszołomienie pszczół spirytusem, przez nalot pszczół i inne

 

Przed poddaniem nowej matki należy usunąć starą.

Po usunięciu starej matki czerwiącej pszczoły mają możliwość odbudowania mateczników ratunkowych przez 7 dni. W tym okresie można poddać nową matkę, ale należy ją trzymać w zamkniętej zatyczką klateczce wraz z pszczołami towarzyszącymi. Klateczka zapewnia kontakt pszczół ulowych z matką i jej pielęgnację. Nie należy spieszyć się z wypuszczeniem matki, gdyż dopóki ostatnia robotnica w ulu jej nie zaakceptuje, matka nie zostanie przyjęta. Zdarza się, że na klateczce pszczoły budują woskiem oznacza to, że są do niej przychylnie nastawione, gdy zaś kitują, zalepiają klateczkę propolisem sugeruje to wrogie nastawienie do matki.

Rodzina pszczela nie przyjmie matki w obecności starej lub gdy będzie miała możliwość odbudowy mateczników ratunkowych.

W 7 - 8 dniu od zabrania starej matki należy zrobić dokładny przegląd rodziny i zerwać wszystkie mateczniki ratunkowe. Według mnie jest to najlepszy moment na poddawanie nowej matki.

 Należy pamiętać, by klateczki z matką nie kłaść na daszku ula, nie trzymać jej na słońcu !!!

Do uwalniania matki można przystąpić w drugim dniu od włożenia klateczki z matką gdy ma się pewność, że nie ma w rodzinie mateczników ratunkowych i możliwości ich odbudowy.
Można teraz przystąpić do uwalniania matki. Należy w klateczce zdjąć zatyczkę . Pozostałość ciasta w klateczce pszczoły zjedzą i uwolnią same matkę jeżeli ciasta jest zbyt mało należy dziurkę pod zatyczką zalepić węzą. Włożyć klateczkę na swoje miejsce (najczęściej jest to dolny róg ramki miedzy listewką a plastrem lub wycięty otwór w plastrze). Należy zwrócić uwagę by pszczoły miały dostęp do otworu w klateczce, przez który matka ma być uwolniona.

Matki nie należy wypuszczać samemu – jedno użądlenie pszczoły grozi jej kalectwem lub śmiercią ! Może też pofrunąć .

  Innym sposobem poddawanie matek jest sztuczny matecznik.  Matki umieszczamy w  matecznikach wykonanych  z papieru nasączonego woskiem, lub  z węzy .Zrywamy mateczniki ratunkowe i w miejsce jednego z nich poddajemy sztuczny matecznik przypinając go np. na zapałce  . Ja jeszcze lekko nacinam co pozwala szybciej wygryźć się matce , i na dno daję małą kropelkę miodu . Mateczniki z matkami zamykamy od góry i mocujemy do ramki blisko czerwiu. U dołu matecznik  powinien mieć szczelinę,  przez którą matka będzie mogła kontaktować  się z pszczołami. Przez 4-5 dni po poddaniu matecznika nie zaglądamy do ula !

 

Każdy pszczelarz ma swoje metody poddawania matek i są one zawsze dobre, jeżeli ich skutkiem jest przyjęcie matki.

Nie ma całkowicie skutecznych metod poddawania matek . Przestrzeganie podstawowych zasad , wybór optymalnego terminu , a przede wszystkim poddawanie wartościowych matek może sprzyjać dużej skuteczności wykonywanego zabiegu . Ta sama rodzina w jednym wypadku może chętnie przyjąć matkę , w innym zaś przywitać ją wrogo . Rozpoznanie w jakim stanie fizjologicznym znajduje się rodzina i stworzenie w niej warunków sprzyjających przyjęciu matki – to jedno z podstawowych umiejętności w racjonalnym pszczelarstwie.

 

 

Warroza - pasożytnicza choroba pszczół

WARROZA -  PASOŻYTNICZA CHOROBA PSZCZÓŁ 

Jest to choroba pasożytnicza dotycząca zarówno pszczół dorosłych jak i czerwiu .

Sprawca :  Varroa destructor ,  to roztocz oznaczający  się dużymi wymiarami ciała. Samica osiąga rozmiar  1,0 - 1,77  x  1,5 – 1,99 mm , ma czerwono-brunatne zabarwienie i jest znacznie większa od samca . Samiec oznacz się szaro-białym zabarwieniem i kulistym kształtem ciała . Osobniki męskie spotyka się tylko na zasklepionym czerwiu lub krótko po wygryzieniu pszczoły . Na dorosłych pszczołach spotyka się wyłącznie samice roztocza. Narządy gębowe Varroa destruktor są typu ssąco - kującego , przystosowane do pobierania hemolimfy (krwi pszczół) , która stanowi wyłączny pokarm tego pasożyta. 

W badaniach naukowych wykazano że Varroa destructor wykształca bardzo szybko odporność na akarycydy  , zwłaszcza na te należące do grupy syntetycznych pyretroidów. Stąd wynikła malejąca skuteczność leków opartych zwłaszcza na fluwalinacie. Varoa destructor cały cykl rozwojowy odbywa na zasklepionym czerwiu , zarówno pszczelim jak i trutowym . Samica roztocza wnika do komórki z czerwiem tuż przed jej zasklepieniem . Następnie składa na ścianie komórki kilka jaj , (od dwóch do pięciu). Pierwsze złożone jajo jest niezapłodnione i powstaje z niego po kilku linieniach samiec. Z kolejnych jaj powstają osobniki żeńskie. Samiec po kopulacji ginie . Cykl rozwojowy samca zamyka się w granicach 6,2 dnia , a samicy w granicach 7-miu dni .  Cykl rozwojowy pszczoły robotnicy pod zasklepem trwa 12 dni , trutnia 14 dni , wobec czego nie wszystkie potomne osobniki żeńskie roztoczy uzyskują pełną dojżałość i zostają zapłodnione . Przyjmuje się że średnio w komórce z czerwiem pszczelim powstają dwie do trzech sztuk samic potomnych , a w komórce z czewiem trutowym trzy do czterech sztuk samic potomnych . Samice roztocza wraz z wygryazjącą się pszczołą opuszczają komórkę , przenoszą się na dorosłe pszczoły , na których żerója , (zwykle około 14 dni a następnie wnikają do kolejnych komórek z czerwiem w celu odbycia cyklu rozwojowego . Niezapłodniona , młoda samica również wnika do komórki i składa tylko jedno jajo niezapłodnione ,powstały w ten sposób samiec unasiennia w czasie kopulacji własną matkę , która w kolejnym cyklu rozrodczym uzyskuje własne córki.

Varroa destructor jest bardzo wytrzymała na brak pożywienia , bez którego może się obyć nawet  9 dni . Na plastrach ze zmarłym czewiem roztocze przeżywać mogą do 30 dni.

Straty w rodzinach pszczelich wywołane przez Varroa destructor:

- upadki rodzin w czasie zimy

- zwiększony osyp zimowy

- słaby rozwój wiosenny

- niska wydajność miodowa

- nagłe słabnięcie rodzin po pożytkach

- deformacje rozwojowe 

Roztocze przebywając na dorosłych pszczołach utrudniają znacznie ich poruszanie się , loty zarażonych pszczół staja się leniwe , a praca całej rodziny pszczelej jest mało wydajna .

Rozwój roztocza na czerwiu powoduje znaczne zaburzenia w metamorfozie , w skutek czego wygryzają się w prawdzie pszczoły ale wykazuje one anomalia rozwojowe  (np. skrócenie lub niedorozwój odwłoka , odnóży, aparatu gębowego , skrzydełek , i tp.) . Pszczoły takie są usuwane z ula przez zdrowe pszczoły i giną . Jeżeli liczebność pasożyta w rodzinie pszczelej przekroczy ok. 1500 sztuk  , rozpoczynają się problemy zdrowotne  , w wyniku których dochodzić może do całkowitej zagłady rodziny.

Przeglądając rodziny można na dorosłych pszczołach stwierdzić występowanie samic pasożyta . Obecność pasożyta na pszczołach świadczy o bardzo zaawansowanej warrozie , gdyż przy obecności czerwiu w rodzinie aż 70 % samic jest pod zasklepami i nie widać ich na pszczołach.

Innym sposobem diagnozowania warrozy jest obserwacja odsklepionych komórek z czerwiem , zwłaszcza trutowym. W celach diagnostycznych trzeba odsklepić większą ilość komórek z czerwiem (minimum 200 sztuk) i w tym celu najlepiej posłużyć się odsklepiaczem do miodu . W przypadku warrozy jest to bardzo dobrze widoczne na wydobytych z komórki larwach , widać wyraznie brunatno-czerwone samice warroa destructor , a także biało-szare ,kuliste , znacznie mniejsze samce oraz stadia rozwoju pasożyta. Ten sposób diagnozowania jest tylko możliwy kiedy w rodzinie występuje czerw trutowy . Czerw pszczeli w celach diagnostycznych odsklepia się tylko wiosną , odsklepiając około 50 komórek . Znalezienie w nich powyżej dwóch samic roztocza wskazuje na ogromne zagrożenia dla tej rodziny .

Kolejnym sposobem diagnozowania jest przeglądanie drobno-cząsteczkowego osypu z dna ula pobieranego pod koniec zimowli , ponieważ około 10 % populacji pasożyta ginie w tym czasie śmiercią naturalną i spada na dno ula . Roztocza te są bardzo dobrze widoczne wśród innych drobnych zanieczyszczeń , na które składają się drobne okruchy wosku, kryształki cukru , drobiny odsklepin , odchody szkodników żerujących wewnątrz ula. Martwe pszczoły z osypu zimowego można podsuszyć , a następnie przesiać przez sito , cedzak (oczka ok. 3mm) nad białym papierem .Samice pasożyta są bardzo dobrze widoczne wśród zanieczyszczeń .

Najpewniejszym sposobem wykrywania warrozy jest diagnostyczne zastosowanie jednego z dostępnych środków waro bujczych , wraz z wkładką dennicową . Wkładkę kontroluje się na obecność roztocza po upływie 24 – 96 godzin od wykonania zabiegu. Najwygodniejszy jest środek szybko działający np. rozprowadzany w dymie ( Apiwarol ) , wkładkę można wtedy skontrolować już po 2 - 4 godzinach .Jako wkładkę dennicową można użyć arkusz papieru posmarowanego  np. smalcem , masłem , olejem itp. , papieru samoprzylepnego .

Przykladowe miesiące	Luty	Marzec	Kwiecień	Maj	Czerwiec	Lipiec	Sierpień	Wrzesień	Pazdziernik
Samice roztocza	10	40	80	160	640	2560	5120	10240	40960

Przykładowa dynamika wzrostu populacji  Varroa destruktor 

w nieleczonej rodzinie pszczelej .

Mikrofauna i mikroflora w pasiece

MIKROFAUNA I MIKROFLORA 

W PASIECE

Mikrofauna i mikroflora w pasiece jest niezwykle bogata pod względem zarówno ilościowym, jak i jakościowym. Występują w niej bakterie , grzyby , wirusy , pierwotniaki , roztocze . Skład tej mikroflory nie jest jednak stały, ponieważ kształtuje go szereg czynników takich , jak: położenie geograficzne terenu , na którym umiejscowiona jest pasieka , rodzaje roślin występujących w pobliżu pasieki, gatunki zwierząt hodowanych lub dziko żyjących w rejonie pasieki . Niebagatelny wpływ na mikroflorę pasieczną wywiera również przebieg pogody oraz skład mikrobiologiczny wody obecnej w środowisku a pobieranej przez pszczoły. Mikroflora samej pszczoły również nie jest stała i zależy od: stanu fizjologicznego pszczoły, stadium rozwoju (larwa, przed-poczwarka, poczwarka, owad dorosły), ale również od kasty pszczelej, ponieważ inną mikroflorę będzie posiadała pszczoła robotnica, inną truteń a inną matka (królowa). Niewątpliwie mikroflorę pasieczną można podzielić na dwie główne grupy: organizmy szkodliwe (patogenne dla pszczoły) oraz mikroorganizmy pożyteczne. Odrębną grupę stanowiły będą mikroorganizmy względnie obojętne dla pszczół lub takie, których znaczenia jeszcze dokładnie nie poznano.  Z pewnością najlepiej poznano do tej pory mikroflorę szkodliwą , chorobotwórczą dla pszczół oraz wyrządzającą straty w miodzie i pyłku.  Nie sposób wymienić tu wszystkich patogennych gatunków , niemniej jednak w obrębie tej grupy znajdziemy między innymi wirusy wywołujące takie schorzenia jak: choroba woreczkowa , ostry, chroniczny i powolny paraliż pszczół , deformacja skrzydełek czy choroba czarnych mateczników. Do chorób wywołanych przez bakterie zaliczyć możemy: zgnilec amerykański i europejski , rozproszkowanie czerwia oraz różnego rodzaju posocznice.  Również wśród grzybów mikroskopowych znajdziemy gatunki szkodliwe , wywołujące między innymi: grzybicę otorbielakową , grzybicę kropidlakową , drożdżyce , trichodermozę . Wśród chorób wywołanych przez roztocze na szczególną uwagę zasługuje warroza ( Varroa destructor), natomiast chorób wywołanych przez pierwotniaki , choroba zarodnikowcowa. Wiele uwagi poświęca się w dzisiejszych czasach CCD.  Nie jest to jakiś konkretny patogen , choć naukowcy za głównego winowajcę CCD uznają obecnie izraelski wirus paraliżu . Wszystko wskazuje jednak na to , że jest to zespół czynników wywołujących masowe ginięcie pszczół. Bez wątpienia czynnikiem nasilającym ten syndrom jest obecność w środowisku neurotoksyn , których głównym źródłem są pestycydy.  Neurotoksyny upośledzają zdolność uczenia się i zapamiętywania informacji przez pszczoły oraz uszkadzają ich system odpornościowy. Zjawisko CCD pogłębiane jest dodatkowo przez stres wywołany działalnością człowieka (urbanizacja , przemysł) i wprowadzanie do środowiska związków , które prawie nie ulegają biodegradacji.  Naukowcy badający przyczyny CCD wykryli w pyłku pszczelim kilkaset toksycznych związków , których głównym producentem  jest człowiek. To swego rodzaju cud , że pszczoły pomimo tak dużego skażenia środowiska jeszcze do tej pory zupełnie nie wyginęły.  Do czynników wywołujących CCD naukowcy zaliczają również zbyt jednostronną dietę pszczół , wynikającą z monokulturyzacji upraw rolniczych i niszczenia naturalnych , bogatych w zioła pożytków.  Obecnie uważa się, że problem z CCD jest o wiele bardziej poważny niż globalne ocieplenie klimatu , ponieważ jak wiadomo pszczoły zapylają trzy czwarte roślin stanowiących pożywienie dla ludzi i zwierząt. Problem z brakiem pszczół jest na tyle poważny , że w niektórych rejonach Chin ludzie zastępują pszczoły , dokonując sztucznego zapylenia.  Zbierają pieczołowicie pyłek z roślin , suszą go , po czym nakładają miotełkami na każdy kwiat drzewa z osobna . Do informacji dotyczących szkodliwej mikroflory pasiecznej należy dodać , że w zdrowej rodzinie pszczelej , w której wszelkie procesy zachodzą prawidłowo , część mikroflory szkodliwej jest naturalnie obecna (bądź to w formie przetrwalnej , bądź wegetatywnej) , ale powoduje wystąpienie objawów chorobowych dopiero wtedy , kiedy odporność rodziny jako całości zostanie zachwiana  (obniżenie temperatury, stres).  Wrota szkodliwych mikroorganizmów są różne ,wiele z nich występowało zawsze i będzie występowało , natomiast na pewno powinniśmy bać się nowych mikroorganizmów , które dopiero powstają w środowisku , jako odpowiedź na nadmierne stosowanie środków chemicznych.  Między innymi z tego właśnie względu stosowanie farmaceutyków w obrębie pasieki powinno być ograniczane , gdyż może powodować powstawanie szczepów odpornych na leki. Całą mikroflorę ula i rodziny jako całości kształtują dwa główne czynniki: pierwszy z nich , to specyficzny sposób zachowania się pszczół , zwany odpornością behawioralną.  Polega on na ty, że pszczoły poprzez wykonywanie różnych zabiegów nie dopuszczają do nagromadzania się mikroflory w ulu.  Do zachowań tych możemy zaliczyć: oczyszczanie plastrów i utrzymywanie czystości , wykrywanie i usuwanie chorych i martwych osobników , samooczyszczanie mechaniczne powłok ciała , taniec oczyszczający i oczyszczanie grupowe (ma to szczególne znaczenie w usuwaniu pasożytów).  Drugi czynnik ograniczający rozwój mikroflory w ulu , to występowanie substancji o działaniu anty-drobnoustrojowej . Bez wątpienia na pierwszym miejscu należy wymienić kit pszczeli , zwany również propolisem , w którego skład wchodzą żywice roślinne , wosk, pyłek i wydzielina gruczołów pszczół . Substancja ta wykazuje silne działanie bakteriobójcze (w niższych stężeniach również bakteriostatyczne) w stosunku do wielu mikroorganizmów chorobotwórczych (bakterii , grzybów i wirusów).  Możemy tu wymienić choćby kilka z nich: Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Candida albicans, Aspergillus, Toxoplazma gonidii.  Propolis służy pszczołom do: wygładzania wewnętrznej powierzchni ula (impregnacja ścian) , zatykania otworów i szczelin , regulacji wejść , balsamowania uśmierconych w ulu napastników , szczególnie gryzoni , których z racji ich dużej wagi nie są w stanie wynieść poza ul.  W konsekwencji zabalsamowane ciało np. myszy nie gnije ale mumifikuje się . Ponadto pszczoły wyściełają propolisem komórki przed złożeniem jaja przez królową , a przed wejściem do ula każda pszczoła korzysta z wycieraczki propolisowej .  Duże skoncentrowanie propolisu w przestrzeni ula oraz unoszące się jego lotne składniki powodują , że w prawidłowo działającej rodzinie nie ma prawa rozwijać się mikroflora patogenna (za wyjątkiem bezwzględnych patogenów) a i mikroflora pożyteczna też z trudem się rozwija (poza niektórymi bakteriami kwasu mlekowego i drożdżami). Mikroflora organizmu pszczoły jest zależna od wielu czynników.  Okrywa ciała pszczoły jest na tyle specyficznie zbudowana , że nie zaprasza  mikroorganizmów.  Zawiera dwa ważne składniki: kutykulinę i chitynę , które są związkami bardzo trudnymi do rozłożenia przez mikroflorę.  Również budowa układu pokarmowego nie ułatwia rozwoju mikroorganizmom , ponieważ wyściółka jelita przedniego i tylnego zawiera wspomnianą już chitynę . Jelito środkowe chronione jest przez błonę perytroficzną , która stanowi barierę mechaniczną i fizjologiczną dla szkodliwej mikroflory . W środowisku jelita specyficzne warunki biochemiczne (pH, obecność enzymów trawiennych , fitoncydów , potencjał redoks) nie pozwalają na nagromadzanie się mikroflory.  Doświadczenia wykazały, że zapodanie pewnych potencjalnych patogenów bezpośrednio na oskórek lub wprowadzenie ich wraz z pokarmem nie wywołuje zakażenia .  Dopiero wprowadzenie tychże patogenów bezpośrednio do hemolimfy wywołuje posocznicę , prowadzącą do śmierci owada . Wśród linii obrony przeciwzakaźnej pszczoły miodnej wyróżnić można: bariery anatomiczno-fizjologiczne , mechanizmy aktywne w jamie ciała , odporność nabytą oraz odporność kolonijną i sekręcyjną. Specyficzne struktury anatomiczne , właściwości fizjologiczne oraz odczyny obronne czerwia i pszczół powodują , że owady te są niezwykle odporne na zakażenia. Istotnym składnikiem układu pokarmowego pszczół jest mikroflora pożyteczna , która stanowi jednocześnie kolejny element obrony organizmu pszczelego . W środowisku układu pokarmowego , szczególnie w obrębie błony perytroficznej , rozwijają się mikroorganizmy , które konkurują z potencjalnymi patogenami o pożywienie (kompetycja pokarmowa) oraz o przestrzeń (antybioza bakteryjna).  Do mikroorganizmów najliczniej zasiedlających układ pokarmowy pszczół zaliczamy bakterie kwasu mlekowego.  Właściwości obronne tych pożytecznych bakterii związane są z wytwarzaniem przez nie związków o działaniu antydrobnoustrojowym.  Do związków tych zaliczyć możemy bakteriocyny,  między innymi nizynę , która hamuje rozwój wielu gatunków bakterii z rodzaju Staphylococcus, Streptococcus, Lactobacillus, Micrococcus, Listeria. Kolejnym związkiem wytwarzanym przez bakterie kwasu mlekowego jest nadtlenek wodoru , który stanowi ważny czynnik warunkujący trwałość miodu i pierzgi oraz jest (obok kwasu 10-hydroksy-D-decenowego) głównym czynnikiem bakteriobójczym występującym w mleczku pszczelim . Ponadto bakterie kwasu mlekowego wytwarzają kwasy organiczne (głównie mlekowy) , które obniżają pH treści jelit , stwarzając tym samym niedogodne warunki dla rozwoju patogenów . Ważną cechą bakterii kwasu mlekowego jest zdolność do wytwarzania szeregu enzymów poprawiających strawność pokarmu . W tym miejscu warto wspomnieć, że naukowcy poszukujący przyczyny CCD zauważyli w treści jelit padłych pszczół zupełnie nie przetrawiony pyłek (pokarm) , co może wskazywać na brak pożytecznej mikroflory w ich układzie pokarmowym . Można więc wnioskować, że jedną z przyczyn CCD może okazać się brak bakterii kwasu mlekowego w organizmie pszczoły (wyjałowienie) , wywołany poborem ze środowiska związków ograniczających rozwój mikroflory ( antybiotyki , pestycydy). Do najważniejszych zadań bakterii kwasu mlekowego w środowisku pasiecznym bez wątpienia zaliczyć należy fermentację pierzgi . Pierzga stanowi białkowy pokarm pszczół , powstający z pyłku kwiatowego zmieszanego ze śliną pszczół (szczepionka pożytecznej mikroflory).  Pszczoły umieszczają tak przygotowany pyłek w komórkach plastra i ubijają go głową.  Dzięki temu usuwają tlen z wolnych przestrzeni (tlen mógłby zakłócać proces fermentacji).  Enzymy trawienne bakterii kwasu mlekowego uszkadzają osłonkę pyłku , uwalniając tym samym białko . Tylko dzięki temu pszczoła może wykorzystać ten najważniejszy składnik budulcowy zawarty w pyłku . Jednocześnie sam proces fermentacji wpływa na polepszenie walorów smakowych pierzgi , gdyż wywołujące go bakterie kwasu mlekowego produkują związki zapachowo-smakowe : diacetyl , acetoinę , aldehyd octowy. Dzięki wytwarzaniu przez bakterie kwasów organicznych pH pierzgi obniża się do ok. czterech , co wraz ze wspomnianym nadtlenkiem wodoru wpływa na trwałość pokarmu pszczelego . W obrębie układu pokarmowego bakterie kwasu mlekowego wykazują jeszcze jedną istotną cechę : rozkładają niepożądane składniki pożywienia . Dzięki temu pszczoła jest w stanie przetrwać pewne niskie stężenia toksycznych substancji pobieranych wraz z pokarmem ze skażonego środowiska. Do preparatów posiadających obecnie najszersze spektrum bakterii probiotycznych (z dużym udziałem bakterii kwasu mlekowego) zaliczyć można probiotyczną kompozycję pożytecznych mikroorganizmów.  Preparat ten można zastosować jako dodatek do syropu wodno-cukrowego oraz do wody.  Wielu pszczelarzy stosuje go również do higienizacji uli i narzędzi do pracy w pasiece . Doświadczenia przeprowadzone dowodzą , że zastosowanie probiotycznej kompozycji pożytecznych mikroorganizmów w znacznym stopniu wpływa na ograniczenie chorób i upadków oraz poprawę kondycji rodzin pszczelich .